De verrassende geschiedenis van Salsa Cubana en Rueda de Casino.

Dame! Enchufla! Sombrero!
Als je weleens een Rueda hebt gedanst, weet je hoe aanstekelijk het kan zijn. De muziek, de onverwachte partnerwissels, de lachende gezichten en natuurlijk die ene danser die nét de verkeerde kant op draait.
Maar wist je dat Rueda de Casino al bestond voordat de naam ‘salsa’ wereldwijd bekend werd?
En dat zelfs rock-’n-roll een rol speelde in de ontwikkeling van deze typisch Cubaanse dans?
Tijd voor een klein tripje naar het Havana van de jaren vijftig!
Havana, 1956: een nieuwe dans ontstaat

We bevinden ons in Cuba, halverwege de jaren vijftig. De dansvloeren zijn gevuld met de klanken van Son Cubano, mambo, chachachá en andere populaire muziek.
In die bruisende danswereld ontstaat iets nieuws. Groepen jongeren beginnen samen in een kring te dansen. Ze combineren bestaande bewegingen, verzinnen nieuwe figuren en wisselen voortdurend van partner.
Een belangrijke plek in dit verhaal is het Casino Deportivo, een recreatie- en dansclub in Havana.
En nee, het woord ‘Casino’ had hier niets met roulette of gokautomaten te maken!
De dansers werden bekend om hun bijzondere manier van samen dansen. Anderen spraken over la rueda del Casino: de kring zoals die in het Casino werd gedanst.
En zo kreeg Rueda de Casino zijn naam.
Maar wat heeft rock-’n-roll hiermee te maken?!

Hier wordt het pas écht verrassend.
Want terwijl de Cubaanse dansers volop experimenteerden met hun eigen muziekstijlen, werd in de jaren vijftig ook Amerikaanse rock-’n-roll razend populair.
En die nieuwe dansstijl liet zijn sporen na!
Danshistorica Bárbara Balbuena beschreef hoe onder andere de spectaculaire draaien, bepaalde armbewegingen en de speelse energie van rock-’n-roll invloed hadden op de ontwikkeling van Casino.
Dat betekent natuurlijk niet dat Rueda eigenlijk een rock-’n-rolldans is. De wortels liggen stevig in de Cubaanse danstradities.
Maar het idee dat een paar van die karakteristieke bewegingen mede geïnspireerd kunnen zijn door rock-’n-roll, maakt het toch nét even anders als je de volgende keer een Enchufla danst!
Wacht eens… waarom noemen we het dan salsa?
Dat is misschien wel het leukste aan dit verhaal.
Toen de eerste Ruedas in Cuba werden gedanst, gebruikten de dansers helemaal niet de naam Salsa Cubana zoals wij die tegenwoordig kennen.
Ze spraken over Casino en Rueda de Casino.
Pas later, vooral tijdens de internationale opmars van salsamuziek in de jaren zeventig, werd ‘salsa’ een wereldwijd begrip.
De dans die we nu vaak Salsa Cubana noemen, heeft dus een geschiedenis die verder teruggaat dan die internationale naam.
Eigenlijk kreeg een bestaande danscultuur er later een nieuwe, wereldwijd herkenbare benaming bij.
Bijna zeventig jaar later…
Het leuke is dat je de oorsprong van Rueda nog steeds kunt herkennen.
Een groep mensen die samen danst. Een caller die de volgende figuur roept. Partners die elkaar afwisselen. En die heerlijke combinatie van herkenbare bewegingen en onverwachte momenten.
Of je nu in Havana in de jaren vijftig stond of tegenwoordig bij Union op de dansvloer: de energie van samen dansen is nog altijd herkenbaar.
En misschien is dat wel het mooiste aan deze geschiedenis.
Een dans uit de jaren vijftig, een naam die pas later wereldwijd bekend werd en zelfs een vleugje rock-’n-roll.
Daar kijk je toch nét even anders naar als er de volgende keer Dame! wordt geroepen?
¡Vamos a bailar! 💃🕺

